۱۳۹۶ شهریور ۲۳, پنجشنبه

شناخت سیستم های قدیمی و پیشرفته خودروها | قسمت اوّل

خودرو،فنّی - سیدحمیدرضا باب الحوائجی/ ما انسان ها برای تسریع در انجام امور روزمرّه مان، به گستردن هر چه بیشتر تکنولوژی نیازمندیم. در رابطه با اتومبیل، به موازات پیچیده تر شدن سبک زندگی و تراکم جمعیّت، به انواع پیشرفته تر و با کارایی بیشتر نیاز بود، لذا همه موارد، دست به دست هم داد تا پای ریز پردازنده ها و دستگاه های دقیق سنج الکترونیکی به خودروها نیز باز شود. به عنوان مثال، برای کاستن از آلاینده های خروجی ماشین ها، قوانین الزام آوری در سراسر دنیا وضع شد زیرا که دستیابی به مکانیسم کاهنده ی گازهای خطرناک، کاملا ضروری و ملموس بود. تایرها،سیستم سوخت رسانی،مهندسی ابعاد و... سایر بخش هایی هستند که از گذشته ای نه چندان دور تا به کنون، دچار دگرگونی های اساسی شده اند.
خودروها در طول روزگاران، ممکن است به دلیل مقتضیات زمان و نیازهای مبرم آن دوره شکل گرفته باشند.مثلا ماشین های دهه ی هفتاد میلادی از نظر نوع سواری،مصرف سوخت و ظاهر، با انواع دهه ی نود میلادی متفاوت اند.خواست و الزام های زندگی بشری در هر دوره ای ممکن است تغییر کند و خودروسازان نیز در تلاش اند تا نیازهای زندگی بشری امروزی را تاجای ممکن برطرف کنند. این عمده ترین پاسخ من به عنوان دانش آموخته ی مکانیک به برخی دوستان و مخاطبینی ست که بارها درباره ی علّت تفاوت در نحوه ی سواری و کیفیت اتومبیل های گذشته، سوال هایی را مطرح کرده اند.حال در ادامه ی مطلب، در مورد سیستم های سنّتی(قدیمی) و پیشرفته (فعلی) خودروها بیشتر سخن می گوییم، امیدوارم توانسته باشم پاسخ برخی سوالات علاقه مندان را در بطن مطلب داده باشم.
تکنولوژی چیست؟ چرا مجبوریم از آن بهره بگیریم؟ 
چرا به تکنولوژی نیازمندیم؟ چرا مجبوریم برای افزایش تکنولوژی فعالیّت کنیم؟ علّت ایجاد و رشد فنّاوری یا تکنولوژی در انجام امور چیست؟ به طور کلّی می توان گفت که تکنولوژی دارای ویژگی های زیر است:

-انجام امور با سرعت بیشتر
-انجام امور با دقّت بالاتر
-انجام امور سخت و ریسک بالا که انسان قادر به آن نیست.
-افزایش راحتی و آسایش
-افزایش راندمان و کارایی انجام امور
-کاهش مصرف انرژی و سوخت
-کاهش آلودگی زیست محیطی
-تعمیرات و عیب یابی آسان و سریع و کم هزینه
-افزایش دوام
-افزایش قابلیت اعتماد
-افزایش بهبود عملکرد ماشین ها
-توسعه روابط اجتماعی
-حفظ سلامت و افزایش بهداشت



دریافت فایل PDF در ادامه مطلب

مقایسه سیستم های سنّتی قدیم با نوع پیشرفته الکترونیکی:
دستگاه توزیع جرقّه در خودروهای قدیم
(دلکو)

سیستم های سنّتی کاربراتوری در مقایسه با سیستم های انژکتوری دارای مشکلات زیر می باشند :
1-پلاتین به کار رفته در سیستم جرقه زنی معمولی، دارای بعضی مشکلات مکانیکی بوده و عمر آن نیز محدود است.برخی مشکلات آن به شرح زیر است:
-سائیدگی پلاستیک تماس پلاتین با بادامک دلکو باعث تغییر زاویه داول(زاویه خواب پلاتین) و لذا کاهش قدرت جرقه زنی می شود. به هم خوردن زاویه اشباع کوئل و به طبع آن کاهش قدرت جرقه زنی، در نهایت باعث کاهش توان موتور و افزایش مصرف سوخت می شود.
-خورده شدن دهانه پلاتین نیز دیگر اشکال سیستم جرقه زنی دلکویی ست که باعث تغییر زاویه داول شده و افزایش زاویه داول باعث داغ کردن کویل در دور پایین و کم شدن زاویه و زمان داول در دورهای بالا، مشکل کم شدن قدرت جرقه پیش می آورد.

علّت جایگزینی سیستم های جرقه زنی و سوخت پاشی الکترونیکی به جای انواع مکانیکی چیست؟
دستگاه توزیع و تولید جرقّه در خودرو
های جدید (کوئیل دوبل)
ایرادات ذاتی دلکو و کاربراتور هیچ گاه به طور کامل برطرف نشد. در زمستان، اغلب خودروهای کاربراتوری دچار مشکل دیر روشن شدن و بد کار کردن می شدند که از میزان رضایت و کیفیت رانندگی به شدّت می کاست.همه ی ما ایرانیان به طور قطع با مشکلاتی از قبیل روشن نشدن،یخ زدن مانیفولد،قفل کردن پمپ بنزین،به هم خوردن تنظیمات کاربراتور و دلکو و... دست کم یک مرتبه دست و پنجه نرم کرده ایم! کاربراتور با ساختار پیجیده اش، هیچ سیستم مدیریت الکترونیکی در هنگام پاشش سوخت نداشت و تنها با فشار هوا و خلاء ناشی از پایین رفتن پیستون ها که در مانیفولد ایجاد می شد، کار می کرد.یعنی اگر به دلیل تغییر محل زندگی یا مسافرت، به منطقه ای که فاصله کمتر یا بیشتری از سطح دریا داشت می رفتیم، تنظیم کاربراتور و به دنبال آن، پاشش سوخت، به هم می ریخت و ملزم به تنظیم مجدد آن بودیم. اگر تا به الان با این اصطلاحات آشنا نبوده اید، بدانید که «فاصله از سطح دریا»، عامل اصلی درست کار کردن یا بد 
کارکردن کاربراتورهاست.


نازل های پاشش سوخت الکترونیکی
در خودروهای جدید به جای کاربراتور
ایفای نقش می کنند
کاربراتور ها به علت گرمای حاصل از احتراق سوخت در هنگام روشن بودن موتور، بوی بنزین از خودشان متصاعد می کردند که البته از بیرون خودرو بیشتر استشمام می شد.سوزن ژیگلور تعبیه شده در بخش «ونتوری» این دستگاه مکانیکی بدقلق، نمی توانست به دقّت کار خود را انجام دهد و اغلب دچار گرفتگی و یا «کیپ شدن» می شد که در هر صورت محفظه ی احتراق،جرقّه،شمع ها،سطح پیستونها،سوپاپ ها،اگزوز را تحت شعاع قرار می داد.وجود قطعات متعدد مکانیکی ریز و درشت در کاربراتور و دلکو که هر کدام، اغلب از تنظیم خارج می شدند، هزینه ی تعمیرات و استهلاک خودروها را بالا می برد. دقت کم سیستم های فوق الذکر در پاشش سوخت و ایجاد احتراق با راندمان بالا، در نهایت موجب یک دگرگونی اساسی در ساختار فنی سیستم سوخت رسانی و جرقه زنی اتومبیل ها شد.
هدف از نگارش و گرداوری این مطلب، کمک به افزایش دانش فنّی علاقه مندان است. کسانی که شاید به طور روزمره در جستجوی مطالبی با جزئیات بالا و غنی از توضیحات مبتدی تا پیشرفته درباره ی قطعات خودرو و علوم وابسته هستند. این مطلب می تواند برای ایشان، مفید باشد. در ادامه، برای اشراف کافی بر مباحث علوم خودرو که به صورت ساده ای بیان می شود، از پیدایش سوخت و نحوه ی پالایش نفت خام و تهیه سوخت های مورد نیاز خودروها شروع می کنیم.
-          سوخت ها | تجزیه نفت خام و تهیه سیال عامل (سوخت مورد نیاز موتورها) :
امروزه بیشتر موادِّ قابل سوختن مورد استفاده در خودرو را از نفت خام تهیه می کنند.ماده ای سیاه رنگ که از اعماق ژریف زمین به بیرون کشیده می شود.برخی از پژوهشگران معتقدند که نفت، نتیجه ی فساد و تبخیر مواد حیوانی و نباتی است، امّا دسته ای دیگر از دانشمندان می گویند که این ماده ی سیاه رنگ بدبو، نتیجه ی مایع شدن گازهای آتش فشانی ست. به هر صورت، نفت درحال حاضر به مقدار فراوان در اغلب جاهای زمین یافت می شود. بیشتر موادِّ نفتی، از نفت خام تهیه می شوند.مواد نفتی مثل گریس،پارافین،انواع روغن روانکار، سوخت ها و .... . بنزین یا گازوئیل، نوعی سوخت است که  از منابع تجدید ناپذیر نفتی تهیه می شود. بیشتر موادِّ نفتی که در این مطلب از آن ها سخن می گوئیم آن هایی هستند که برای به کارانداختن موتورهای احتراقی مصرف می شوند.
-          تجزیه نفت خام:
برج تقطیر نفت خام
قسمت عمده ی مراحل تجزیه و تصفیه نفت خام، به وسیله برج تقطیر انجام می پذیرد. دستگاه تصفیه نفت خام که با حرارت کار می کند از یک «کوره»،«برج تقطیر و تجزیه کننده» ساخته شده است.برج تقطیر و تجزیه نفت خام جایی ست که برای بخار کردن مایعات درون نفت خام، به آن حرارت داده می شود و سپس مواد بخار شده حاصله، به برج تجزیه می روند. هر گازی در یک دمای مشخص تقطیر می شود، بنابراین اصل،برج تقطیر در طبقات مختلف، میعانات سوختی متفاوتی را تحویل می دهد که یکی از آن ها بنزین است.البته به سوخت بنزین افزودنی های دیگری نیز در طول روند پالایش اضافه می کنند.
-          بنزین :
بنزین، سوخت مایعی ست که معمولا از نفت گرفته می شود و در محیط باز، فرّار است. بنزین برای راه اندازی موتورهای احتراق داخلی جرقه ای به کار می رود.بنزین ممکن از درون موتورها، قبل از آنکه شمع جرقّه بزند، به دلیل گرمای غیر عادی محفظه احتراق، محترق بشود و ضربه و شوک ناگهانی به سرپیستون ها و دیگر قطعات، وارد آورد.برای جلوگیری از فرسایش قطعات موتور ناشی از احتراق خارج از تایم جرقه زنی که امری بدیهی در موتورهای احتراق جرقه ایست،به هر لیتر بنزین در هنگام تولید، 3 میلی گرم تترا اتیل سرب که مادّه ای بسیار سمّی ست اضافه می کنند. این ماده ی سمّی، کیفیت احتراق سوخت را بالا می برد و پدیده ی خود سوزی بنزین را به حداقل می رساند امّا، گاز های ناشی از سوختن تترا اتیل سرب، سمّی و بسیار سرطان زاست و در شهرهای بزرگی چون تهران، یکی از مهمترین دلایل بیماری های ریوی و سرطان های مثانه،پروستات و... ست. دغدغه ی مسئولان حفظ محیط زیست در جهان، این روزها دیگر تترا اتیل سرب نیست زیرا که این ماده ی سمّی سال هاست که در گردونه ی استفاده ی پالایشگاه ها خارج شده و بهره جستن از آن در سطح پالایشگاه و برای تولید بنزین در سراسر جهان ممنوع است امّا در کشورما هنوز برخی پالایشگاه ها از این ماده استفاده می کنند.
بنزین دارای سایر موادِّ افزودنی چون «اکتان» است.این مادّه نیز در کیفیت احتراق و راندمان خروجی سوخت بسیار تاثیر گذار است. کیفیت بنزین را با عدد اکتان آن می سنجند و هرچه درصد این ماده بالاتر باشد، بنزین مرغوب تر است. بنزین معمولی در ایران دارای اکتان 79 تا 80 است.بنزین 84 تا 90 و بنزین سوپر 88 تا 95 است. واژه ی «اکتان» را ممکن است بارها شنیده باشید. این مادّه تعیین کننده ی کیفیت سوخت فوق الذّکر است امّا در کشورما حتّی بنزین سوپر نیز با مشکلات کیفی و آلایندگی همراه است. به طور مثال، در بنزین تولیدی کشورمان از مواد قدیمی و منسوخ شده جهت افزایش کیفیت احتراق استفاده می شود که برای موتورهای جدید و سیستم های ضدآلایندگی آن ها بسیار مضر است. خودروهای به روز یا اسپرت بازار کشورمان، مشکل بزرگی به نام «سوخت» دارند که دغدغه ی مالکین آن هاست.
-          سیستم سوخت رسانی :
برای اینکه موتور اتومبیل به کار بیفتند، می بایست بنزین را به محفظه ی سیلندرها برسانیم امّا، این کار می بایست به کمک قطعاتی چون «باک،پمپ،لوله ها صافی ها و سوخت پاش ها» صورت بگیرد.دریچه ی هوای موتور که به پدال گاز مرتبط است، موظّف است هوای مورد نیاز برای ایجاد احتراق را تهیّه کند.ممکن است برخی علاقه مند باشند تا در مورد سیستم سوخت رسانی قدیمی یا همان کاربراتوری نیز اطلاعاتی کسب کنند، لذا توضیحاتی را درباره ی مکانیسم های قدیمی نیز ارائه خواهم داد.
-          باک سوخت (منبع ذخیره بنزین):
مخزن ذخیره ی سوخت بنزین
باک سوخت همان منبع ذخیره ی بنزین در خودرو است. باک بنزین ظاهری ساده دارد امّا از نظر ساختاری، کاملا مهندسی شده طراحی شده است.باک سوخت باید ایمن و مقاوم ساخته شود.بیشتر خودروهایی که ما ایرانی ها سوار می شویم از نوع «موتور جلو» ست، به همین دلیل باک ماشین هایمان اغلب در قسمت عقب خودرو یا وسط قرار گرفته است.این امر می تواند به تقسیم وزن در اتومبیل و افزایش پایداری و فرمانپذیری آن نیز کمک کند.جنس باک سوخت معمولا «ورق فولادی» است که به صورت «پرس» ساخته می شود و بعد از ساخته شدن، داخل آن را با مواد خاصی چون«قلع» می پوشانند تا دچار زنگ زدگی نشود.
باک بنزین دارای یک لوله ی ورودی برای پرکردن آن است. یک لوله خروجی که دهانه ای بین 10 تا 15 سانتی متر قطر دارد، از بالای باک یا از بغل، نصب می شود و حدود 1 تا1.5 سانتی متر از کف باک بالاتر است تا رسوبات ته نشین شده ی منبع سوخت وارد مدار سوخت رسانی (انژکتورها و یا سوزن کاربراتور) نشود.البته در اکثر خودروها لوله ی خروجی دارای قطعه ای به نام صافی ست که زایده های کف نشین شده ی بنزین را جذب خود می کند.مجرای کوچک دیگری برای ورود هوای آزاد به داخل باک تعبیه می شود تا از دفورمه گی آن جلوگیری شود. وقتی پمپ، بنزین را با سرعت بالا مکش می کند، اگر مجرایی برای ورود هوای آزاد به داخل باک تعبیه نشود یا به هر دلیلی گرفته شده باشد، خودرو روشن نمی شود یا باک مچاله می شود. شما می توانید برای جلوگیری از این پدیده، هر چندوقت یکبار، درب باک خود را از نظر سلامت ظاهری مورد بررسی قرار دهید.معمولا یک لوله دیگری نیز از داخل باک به بالای لوله ی ورودی بنزین دقیقا زیر در باک، اضافه می کنند تا هنگام پر کردن مخزن از بنزین، هوا و گاز و بخارات به خارج هدایت شوند تا هنگام سوختگیری،باک سر ریز نشود.
-          صفحات موجگیر داخل مخزن سوخت:
صفحات موجگیر برای جلوگیری از تلاطم سوخت ساخته و داخل مخزن تعبیه می شوند.هنگامی که خودرو درحال حرکت است، به دلیل تغییرات ثقلی،مایع سوخت داخل باک تمایل دارد به طرفین پرتاب شود، لذا با تعبیه موجگیرها از تلاطم سوخت جلوگیری می شود.صفحات موجگیر از پدیده ی «الکتریسیته ساکن» ناشی از تلاطم سوخت نیز جلوگیری می کند.
-          تخلیه بنزین :
برخی از سازندگان، برای مخزن سوخت یک پیچ تخلیه تعبیه می کنند تا در صورت لزوم، با بازکردن آن، بنزین تخلیه شود امّا شاید به دلیل مسائل امنیّتی و مشکلاتی از این دست، باید از مزایای آن در کشورمان صرف نظر کرد! البته فلسفه ی تعبیه ی پیچ تخلیه این است که در صورت نیاز به تمیز کردن مخزن، پیچ فوق را باز کرده و سوخت را داخل ظروف مخصوص بریزیم. مخازنی که پیچ تخلیه را نداشته باشند، تخلیه بنزین از آن ها طبیعتا دشوار تر است.
-          گیج یا درجه ی بنزین:
در قسمت صفحه ی نشان دهنده های هر خودرویی، نشان دهنده ها و چراغ ها و علائم هشداردهنده ای وجود دارد که هرکدام معانی خود را دارد. امّا آمپر بنزین،در صفحه ی نشان دهنده ها، به صورت کاملا خوانا تعبیه می شود تا راننده از میزان سوخت موجود در مخزن همواره مطّلع باشد. برخی نشان دهنده ها به صورت دیجیتالی هستند و بعضی نیز کاملا آنالوگ، سطح سوخت را نشان می دهند.
دستگاهی که درون مخزن سوخت برای نشان دادن میزان سوخت تعبیه می شود،الکتریکی ست امّا به گونه ای ساخته شده است که کوچکترین خطری را متوّجه راننده و سرنشینان نکند.این قطعه از یک جاروبک و بوبین ساده تهیه شده و با قطب منفی کار می کند. این دستگاه در خودروهای جدید و قدیمی تقریبا همشکل است و در این سالیان سال که بسیاری از قسمت های خودرو تغییرات گسترده ای را به خود دیده است، تغییر به خصوصی نکرده، به این دلیل که ساختاری ساده و کاملا ایده آل دارد.
-          لوله های رابط مخزن و انژکتور (یا کاربراتور):
برای انتقال سوخت داخل باک به سمت موتور، از لوله هایی از جنس فولاد یا پلاستیک استفاده می شود تا این ارتباط با ایمنی و مقاومت کافی انجام شود.برای جلوگیری از هرگونه نشتی سوخت یا ورود هوا به داخل مجاری، محلِّ اتّصال آن ها را با بست های مخصوص فلزی آب بندی می کنند. این بست ها ممکن است به شکل های دیگری نیز دیده شود که در هر مورد، کار آنها جلوگیری از هرگونه نشتی است.البته در خودروهای به روزتر، شلنگ یا لوله های فلزی سوخت را از داخل پوشش فنری مخصوصی عبور می دهند.این پوشش فنری اجازه نمی دهد لوله ها به شکل غیرصحیح کج شوند،ضمن این که محافظ خوبی برای لوله ها نیز هستند.
-          صافی یا فیلترهای تصفیه کننده ی سوخت بنزین:
واژه صافی یا فیلتر بنزین ممکن است حتّی به گوش آن دسته از افرادی که مالک خودرو نیز نیستند آشنا باشد.این قطعه موظّف است تا ناخالصی های سوخت را جذب کند. سوخت بنزین هرچه قدر هم که مرغوب باشد، به مرور زمان داخل باک، آثاری از خود به جای می گذارد که برای سیستم سوخت رسانی،خصوصا انژکتورها و یا سوزن های سوخت پاش کاربراتورها بسیار زیانبار است.از این رو این قطعه ی ارزان قیمت می بایست به طور منظّم و دوره ای تعویض گردد.محل نصب فیلتر بنزین درخودروها متفاوت است امّا معمولا بین باک و پمپ بنزین و در مواردی بین پمپ بنزین یا انژکتورها (یا کاربراتور) قرار می گیرد. صافی بنزین معمولا از خاصیت فیلترینگ بسیار بالایی برخوردار است امّا نمی تواند ناخالصی های مایع موجود در بنزین را جذب کند. در کشورمان، برخی جایگاه های توزیع سوخت که از زیر نظر کارشناسان فنّی مربوطه خارج هستند، برای سودجویی و کسب سود ناجوان مردانه، مایعاتی چون آب یا نفت یا ... را به بنزین اضافه می کنند. این کار به قیمت خرابی انژکتورها و یا بدکارکردن موتور خودورها تمام می شود. در اغلب موارد تعمیرکاران برای تشخیص عیب ریپ زدن یا خاموش کردن موتور، دچار سختی های فراوانی می شوند.پس از این نظر مراقب باشید و بدانید که حتما در جایگاه های دولتی و مطمئن سوختگیری نمائید.
-          انواع صافی یا فیلتر بنزین:
صافی بنزین از نوع شیشه ای یا
استکانی
فیلترهای بنزین به چند نوع تقسیم بندی می شوند که هرکدام درجای مشخّص خود استفاده می شود و کاربرد خاص خود را داراست. اغلب فیلترهای مورد استفاده در خودروها از نوع «کاغذی» هستند. در این نوع، سوخت بنزین از لابلای کاغذهای فشرده و مخصوصی عبور می کنند.در این هنگام،ناخالصی هایی که به شکل ذرّات ریز و درشت هستند، نمی توانند از سوراخ های ریز و میکروسکوپی کاغذ مخصوص عبور کنند و از ورود آن ها به سوخت پاش ها و یا سایر بخش های سیستم سوخت رسانی جلوگیری به عمل می آید.فیلترهای کاغذی یک بار مصرف هستند و پس از پایان دوره ی مصرف که معمولا به صورت کیلومتر روی بسته ی آن درج می شود، باید تعویض شوند.
نوع دیگری از صافی بنزین وجود دارد که در آن، سوخت ابتدا وارد یک محفظه ی استکانی شکل شیشه ای می شود. در این قسمت، ذرّات بنزین ته نشین شده و سپس سوخت از صافی مخصوصی عبور می کند و کاملا تصفیه می شود.این نوع فیلتر، بیشتر در خودروهای قدیمی کاربرد داشت و امروزه فقط از صافی های کاغذی و یک بار مصرف استفاده می گردد.

-          پمپ بنزین:
پمپ بنزین مکانیکی
پمپ بنزین در بیشتر خودروهای کاربراتوری از نوع «مکانیکی» است اما در انواع انژکتوری، به طول کلی به صورت «برقی» کار می کند.در اغلب خودروهای با سیستم سوخت رسانی قدیمی(کاربراتوری)، پمپ بنزین نیروی خود را برای مکش سوخت، از بادامک مخصوص تعبیه شده روی میل سوپاپ دریافت می دارد. این قطعه در هر دو نوع برقی یا مکانیکی، وظیفه دارد تا سوخت داخل باک را با فشار تقریبی 0.15 تا 0.45 اتمسفر جهت مصرف موتور، به سیستم پاشش سوخت کاربراتور یا انژکتور، پمپاژ کند. پمپ بنزین مکانیکی به دلیل نواقص متعدّد، امروزه جای خود را به انواع برقی داده است.این قطعه حتّی در استهلاک قطعات پیشرانه نیز تاثیر گذار است.به طوری که نوع مکانیکی نمی تواند فشار لازم برای روشن شدن سریع موتور را ایجاد کند،زیرا از نظر فنّی و ساختاری،با اشکالاتی مواجه است و البته کاربراتور نیز خود مزید بر علّت است. پمپ بنزین شامل انواع زیر است :
-مکانیکی
-مکانیکی مرکّب
-برقی
-         پمپ بنزین مکانیکی :
اساس کار همه ی پمپ بنزین ها مشابه یکدیگر است. وظیفه ی همگی رساندن سوخت به موتور است.پمپ های مکانیکی از نظر ساختاری به کلّی با انواع برقی متفاوت اند و بر اساس تغییر حجم ایجاد شده توسّط دیافراگم، وظیفه ی خود را انجام می دهند. داخل پمپ های مکانیکی، قطعه ی مهمّی به نام «دیافراگم»، وظیفه ی تلنبه زدن و مکیدن و دمیدن سوخت را به عهده دارد، در نتیجه، برای این منظور، دیافراگم، یک کورس مکش و یک کورس انتقال دارد.درست چیزی شبیه به تلنبه ی بادی دوچرخه که یک کورس مکش و یک کورس انتقال دارد.در ادامه، به سادگی نحوه ی کار کردن این قطعه را توضیح خواهم داد.
-         کورس مکش بنزین از باک خودرو :
پیشتر گفتم که پمپ های مکانیکی، نیروی خود را از بادامک تعبیه شده(یک برجستگی به شکل بادام) روی میل سوپاپ دریافت می کنند.بدین منظور،اهرمی با شکل و موقعیّتی خاص به صفحه ی دیافراگم پمپ سوخت متّصل است.ابتدای این اهرم، با نزدیک شدن برجستگی تعبیه شده روی میل سوپاپ، بالا می رود و پس از عبور برآمدگی،مجددا به حالت اوّلیّه خود برمی گردد.این حرکت رفت و آمد، حالتی شبیه به تلنبه زدن را ایجاد می کند. در حقیقت اگر بخواهم دقیقتر توضیح بدهم باید بگویم که هنگامی که برجستگی یا دایره ی «خارج از مرکز» (بادامک) میل سوپاپ، زیر اهرم پمپ قرار گرفت(این اهرم را معمولا با نام شیطانک می شناسند)، صفحه ی دیافراگم به طرف پایین کشیده می شود و به دنبال این حرکت و در اثر خلا ایجاد شده در قسمت بالای دیافراگم،سوپاپ ورودی بنزین باز شده و سوخت پس از عبور از صافی،وارد فضای بالای دیافراگم می شود.
-         کورس انتقال بنزین به کاربراتور :
در این حالت، هنگامی که برجستگی خارج از مرکز یا بادامک از زیر شیطانک یا اهرم پمپ بنزین خارج شد، فنر زیر دیافراگم که قبلا در کورس مکش جمع شده بود،آزاد می شود و در نتیجه دیافراگم را به طرف بالا هدایت می کند که در این زمان، سوپاپ ورودی بسته می شود و سوپاپ ورودی باز می شود و سوخت بنزین با فشار تعیین شده راهی کاربراتور (پیاله کاربراتور) می شود. در خودروهای انژکتوری، از پمپ بنزین برقی استفاده می شود، لذا هیچ نیازی به متعلقات پمپ بنزین کاربراتوری یا تعبیه دایره ی خارج از مرکز روی میل سوپاپ نیست.لازم به ذکر است که پمپ های مکانیکی، دارای ایرادات ذاتی چون «قفل گازی» بودند. این حالت بیشتر در فصول گرم سال روی می داد که موجب اتلاف وقت و هزینه ی مالک می شد. در ادامه به توضیح پدیده ی «قفل گازی» پمپ بنزین های مکانیکی خواهم پرداخت.
-         قفل گازی پمپ های مکانیکی :
به دلیل گرمای بیش از حد، حدفاصل لوله های رابط پمپ بنزین و کاربراتور خودرو، گهگداری مشکل «قفل گازی» پیش می آمد. بنزین در این حالت، به شکل گاز یا بخار درمی آید. طبیعتا پس از بروز این مشکل، خودرو خاموش شده و یا پس از خاموش کردن اتومبیل، دیگر استارت نمی خورد. تعمیرکاران با برّرسی پمپ بنزین، اشکال فوق را می یابند و معمولا راه حل برطرف کردن آن، خنک کردن شلنگ یا لوله های رابط حدفاصل پمپ بنزین تا کاربراتور است. اگر مالک خودروی قدیمی هستید، در نظر داشته باشید که بهترین راه حل، ریختن آب سرد بر روی پمپ بنزین و لوله های آن است.با جداسازی شلنگ خروجی و سپس استارت زدن، می توانیم به خوبی از عملکرد صحیح یا خرابی پمپ اطمینان حاصل کنیم.دیافراگم این گونه پمپ ها به گونه ای ساخته و طراحی شده که در صورت انسداد در مسیر یا پرشدن پیاله کاربراتور، هیچ سوختی ارسال نمی کند.در این حالت شیطانک یا اهرم پمپ بنزین، به صورت هرز کار می کند. این تا جایی ادامه می یابد که پیاله کاربراتور نزدیک به خالی شدن باشد یا مشکل قفل یا انسداد برطرف گردد.
-         لوله برگشت بنزین به باک :
مازاد سوخت ارسال شده از طریق لوله یا شلنگ برگشت، به باک بنزین می ریزد. همچنین برای جلوگیری از قفل گازی و افزایش طول عمر دیافراگم پمپ، در مدار سوخت از لوله برگشت استفاده می کنند. در حقیقت پمپ بنزین دائما مشغول مکش سوخت از باک خودروست،امّا با قرار دادن یک مجرای سوّم، شرایط بازگرداندن مازاد سوخت مهیّا می شود.سوخت داخل باک می تواند در جلوگیری از قفل گازی پمپ بنزین و مجاری آن موثّر باشد، به نحوی که دمای پایین بنزین مکیده شده، از گرمای مدارات سوخت رسانی و کاربراتور می کاهد(پمپ بنزین فعّال). خوانندگان عزیز توجّه داشته باشید که این نوع پمپ بنزین به طور دائمی مشغول مکش سوخت می باشد و مازاد آن را به باک بنزین برمی گرداند امّا در نوع دیگری که توضیح آن پیشتر آمد، در صورت تامین نیاز کاربراتور (پرشدن پیاله یا مخزن کاربراتور)، پمپ بنزین از کار می ایستد و فقط شیطانک متصل به میل سوپاپ به صورت هرز کار می کند(پمپ بنزین غیرفعّال).
در اتومبیل های قدیمی، از لوله و اتصالات زیادی در بخش سوخت رانی موتور استفاده شده است، لذا نباید از کنترل دوره ای بست ها و شلنگ های سوخت و باک خودرو غافل شد.
-         پمپ بنزین مرکّب:
امروزه پمپ بنزین مرکّب دیگر کاربردی ندارد، زیرا تغییرات وسیعی در این زمینه در خودروهای امروزی اعمال شده است. احتمالا در بین خودروهای قدیمی یا کلاسیک، هنوز هم تعداد انگشت شماری وجود داشته باشند که پمپ بنزین آن ها از نوع مرکّب باشد. جالب است بدانید که به کارگیری این نوع پمپ با برقی شدن برف پاک کن، متوقّف شد! زیرا پمپ سوخت مرکّب در قدیم الایّام، برف پاک کن ها را به حرکت در می آورد.ساختار آن بدین گونه بود که پمپ را دو طبقه می ساختند و از یک اهرم مشترک استفاده می کردند. طبقه ی پایینی، همانند سایر پمپ های مکانیکی، کار سوخت رسانی را به کاربراتور را به عهده داشت و طبقه ی بالایی با بهره جستن از خلّاء، برف پاک کن ها را به راه می انداخت که البته در این نوع پمپ بنزین به علّت شیطانک یا اهرم بسیار قوی، میل سوپاپ و دایره گریز از مرکز آن استهلاک زیادی داشت.
-         پمپ بنزین برقی:
پمپ بنزین برقی و متعلّقات آن (والبرو)
وظیفه ی پمپ های برقی و مکانیکی، رساندن سوخت از باک به دستگاهی به نام انژکتور یا کاربراتور است.بعضی از انواع برقی ساختاری کاملا شبیه به پمپ مکانیکی دارند، یعنی قطعاتی همچون دیافراگم،فنر و سوپاپ های ورودی و خروجی را درون خود دارند منتها، در نوع برقی، مغناطیس وظیفه ی به کارانداختن دیافراگم را برعهده دارد و نیروی برق آن را پایین می کشد. البته انواع دیگر پمپ های برقی نیز در خودروها به کار رفته است که از ساختار متفاوتی برای مکش سوخت استفاده می کنند.
پمپ بنزین برقی با بازکدن
IGN  سوئیچ، به کار می افتد و به دو نوع برقی داخل باک (برقی فشاری یا توربینی) و خارج باک (مکشی) محدود می شوند.
-         مزایای پمپ بنزین برقی نسبت به مکانیکی :
در این بخش به اتفاق هم به شکل دقیق تری  تفاوت های اصلی و ساختاری پمپ های برقی و مکانیکی را بررسی می کنیم.
1-پمپ بنزین های برقی از حرارت موتور دور هستند و درنتیجه پدیده ی قفل کردن برای آن ها پیش نمی آید.
2-پمپ های برقی را می توان در خودروهای مختلفی به کارگرفت.
3-انواع برقی را می توان در تعداد بیشتر در اتومبیل ها به کاربرد. به عنوان مثال می توانیم دو عدد از آن ها را روی شاسّی سوار کنیم(پمپ خارج باک) تا در صورت خرابی،از دیگری استفاده کنیم یا بتوانیم بهره های مختلفی از آن ببریم.
4-پمپ های برقی تاخیر در ارسال سوخت را به کمترین میزان ممکن رسانده اند، درصورتی که انواع مکانیکی دارای نارسایی ذاتی در روند ارسال سریع سوخت می باشند.
5-در پمپ بنزین برقی توربینی،احتمال قفل گازی تقریبا صفر است.
6-بازدهی پمپ بنزین برقی همیشه بالاست، درحالی که نوع مکانیکی تنها در دور پایین یا آرام، بازدهی خوبی دارد.
-         تعریف کاربراتور:
کاربراتور
کاربراتور وظیفه دارد تا میزان معیّنی از سوخت و هوا را در دورهای متفاوت موتور تهیّه کند.کاربراتور حفره ی معمولا دایره ای شکل را درون خود جای داده است که در امتداد به وسیله ی دربی متحرّک که به واسطه ی سیم به پدال گاز متّصل است، مسدود شده است. درب متحرّک درون دریچه ی کاربراتور، بسته به میزان فشار راننده بر پدال گاز، باز می شود و بدین طریق، جریان هوای عبوری از دریچه ی یاد شده، با سوخت پودر شده مخلوط می شود و سپس توسّط چندراهه هوا، به سیلندرها می رسد.بخشی از مسیر عبور هوا در کاربراتور، ناگهان باریک می شود(ونتوری) تا سرعت هوا در این ناحیه بیشتر گردد. دلیل این امر، مکش سوخت از پیاله کاربراتور است، زیرا انتهای سوزن ژیگلور داخل پیاله بنزین قرار گرفته و ابتدای آن در معرض جریان هوای عبوری پر سرعت است.
شرکت هایی چون سولکس فرانسه،زینت آلمان،کارتر و هولی آمریکا،وبر و استرامبرگ را می توان نام برد که از سازندگان به نام کاربراتورها در جهان هستند. کاربراتورها اغلب از نظر ظاهری با یکدیگر تفاوت دارند امّا ساختار آنها مشابه هم است.
-         انواع کاربراتور:
کاربراتورها به دو دسته ی «وِنتوری ثابت | وِنتوری متغیّر» تقسیم می شوند. این قطعه که وظیفه ی مختلط ساختن سوخت پودر شده و هوا را بر عهده دارد، روی قطعه ای به نام «مانیفولد هوا یا چندراهه هوا» نصب می شود.چند راهه یا مانیفولد هوا، سوخت و هوای مخلوط شده را به سمت سیلندرهای موتور هدایت می کند.صاف یا صیقلی بودن سطوح داخلی مانیفولد هوا بر سرعت مخلوط هوا و سوخت تاثیر مستقیم دارد. قانونی در مکانیک اثبات می کند اگر مخلوط هوا و سوخت به صورت گاز درآیند، راندمان موتور افزایش می یابد و مطلوب تر است، به همین دلیل، مانیفولد هوا را از جنس آلومینیوم می سازند و در بالای مانیفولد دود (چدنی اگزوز) نصب می کنند تا گرمای اگزوز، بنزین و هوای مخلوط شده را تبخیر کند. جالب است بدانید درخودروهای کاربراتوری، اغلب مالکین با مشکل دیر روشن شدن خودرو در هوای سرد مواجه بودند که این مشکل در موقع صبح بیش از هرموقع دیگری بروز می داد. راه حل این مشکل تعبیه دریچه ی ورود دود اگزوز به اطراف مانیفولد هوا بود تا مخلوط سوخت و هوا زودتر تبخیر شوند.
-         مدارهای کاربراتور:
موتور اتومبیل در دورهای مختلفی کار می کند و بدین منظور به میزان متفاوتی از سوخت و هوا در دورهای مختلف نیاز دارد. زمانی که اتومبیل روشن است و درجا کار می کند با هنگامی که خودرو با سرعت درحال شتاب گرفتن است، کاملا متفاوت است. در هنگام سرد بودن هوا نیز مخلوط معیّنی از سوخت و هوا باید تهیّه شود تا پیشرانه به راحتی روشن شده و خودرو مورد استفاده قراربگیرد. اینجا می خواهم به شما بگویم که کاربراتور وظیفه دارد تا در هر شرایطی، مخلوط مناسبی را تهیّه کند. به علّت توضیحات طولانی، اشاره ی نگارنده تنها به ذکر مداراتی ست که در کاربراتورها، جهت پاسخ گویی به نیازهای مختلف راننده تعبیه می شود. در مطلبی پر و پیمان که اختصاصا درباره کاربراتورها خواهم نوشت، به طور کلّی مدارات کاربراتور را توضیح خواهم داد، لذا از بروزرسانی وبلاگ، دائما مطّلع باشید.
1-مدار شناور
2-مدار دور آرام
3-مدار رابط یا دور انتقالی
4-مدار اصلی
5-مدار شتاب یا کمکی
6-مدار نیم بار
7-مدار قدرت
8-مدار ساسات
-         سایر بخش های کاربراتور به شرح زیر است:
1-شناور
2-سوزن شناور
3-محل ورود بنزین
4-دریچه گاز
5-دریچه ساسات
6-محل ورود هوای آزاد
7-سطح سوخت پیاله

پایان قسمت اوّل/

دریافت نسخه PDF این مطلب

هیچ نظری موجود نیست:

ارسال یک نظر